مهم ترین اقدام اولیه شناسایی بیماری ماهی و سپس اقدام برای درمان آن در کوتاه ترین زمان برای نجات جان ماهی بوده . در این مطلب میخواهیم انواع بیماری ها , علائم آنها و درمان آنها را برای شما شرح دهیم.

ماهی های بیمار را بشناسیم

آکواریوم یکی از وسائل زینتی در منزل است که  شرایط ویژه و حساسی را برای نگهداری می طلبد. در مقالات قبل در این زمینه ماهی های مختلف را معرفی کردیم، در  مورد گیاهان آکواریومی صحبت کردیم، به بخش های مختلف آکواریوم و دستگاه های نور پردازی و تصفیه هوا اشاره کردیم. و انواع مختلف آکواریوم را به شما شناساندیم. پس برای تکمیل دانسته های خود در ادامه با ما همراه باشید تا درباره بیماری های شایع آکواریومی توضیحاتی را ارائه دهیم.

هیچ چیز برای صاحب آكواریوم بدتر از این نیست كه ببیند ماهی هایش به مرور زمان ضعیف می شوند و از بین می روند. علائمی وجود دارد كه می توانید به واسطه آن بیمار بودن ماهی را تشخیص دهید: دور دهانش قارچ دارد؟ زخم و جراحتی روی بدنش دیده می شود؟ چشم هایش بیش از اندازه برآمده و حدقه آن شیری شده؟ آیا شكمش باد كرده؟ آب شش هایش بیش از اندازه باز شده اند؟ 

استرس برای ماهی ها اصلاً خوب نیست و به آنها بیش از انسانها صدمه وارد می كند. مواردی نظیر صداهای بلند، دست كاری بیش از حد و بی دلیل، غذا دادن بیش از اندازه، و یا تلنگر زدن به شیشه آكواریم با انگشت می تواند دلایل اصلی بروز استرس های بزرگ در ماهی ها باشند. 

بیماری ماهی های آکواریومی
بیماری ماهی های آکواریومی

 نحوه ی شناسایی ماهی های بیمار

به طور کلی رفتار و وضع ظاهری ماهی بیمار از ماهی های سالم متمایز است. بنابراین به آسانی می توان در یک آکواریوم بین تعدادی ماهی یک یا چند ماهی بیمار را شناسایی نمود.عوامل ظاهری عمده ای که در تشخیص و شناسایی ماهی بیمار موثر هستند عبارتند از:

بیحال شدن ماهی، فرار نکردن در اثر تحریک یا ترساندن ، شنای غیرطبیعی ، جدا شدن از سایر ماهی ها و کناره گیری کردن از آن ها ، مالیدن بدن به دیواره ها یا کف ،ماندن در سطح آب  ،باز نگه داشتن دهان ، سریع شدن تنفس و افزایش تعداد آن در دقیقه، پریدن از آب ، کمرنگ شدن سطح بدن، خونریزی جلدی ،سخت شدن یا پاره شدن باله ها، تا خوردن باله ها، ظهور لکه های سفید یا قرمز بر روی بدن، پیدا شدن لکه های ابر مانند بر روی بدن، امساک یا غیر طبیعی بودن تغذیه.

هر ماهی بیمار ممکن است یک یا چند عامل از عوامل فوق الذکر را نشان دهد. در هر صورت بلافاصله بعد از ظهور علایم بیماری باید در اسرع وقت نسبت به شناسایی و کنترل عامل بیماریزا اقدام نمود.در غیر این صورت ممکن است ماهی ها در وضعی قرار گیرند که کنترل یا مداوای آن ها امکان پذیر نباشد.

نشانه های عمومی بیماریهای ماهیان آکواریومی

عفونتهای باکتریایی :
کم تحرکی ، رنگ پریدگی ، تخریب باله ها،پف کردگی بدن ،تیرگی چشمها،گوشه گیری،ظهور رگه های قرمز در طول بدن،قرمزی یا التهابپوست،باله ها یا اندامهای داخلی،اشکال در تنفس.

عفونتهای قارچی:
 غالبا به عنوان عامل ثانویه در بیماریهای دیگر بروز میکند
شنای نامنظم و سرگردان،حرکات تند،خاراندن بدن ،تظاهرات ریشدار پنبه مانند بر روی پوست یا چشم یا دهان.

بیماریهای انگلی:
غیر فعالی یا کاهش فعالیت،کاهش یا فقدان اشتها،افزایش موکوس یا غشاء روی بدن،نقاط یا کرمهای قابل مشاهده بر بدن،افزایش شدت تنفس،خاراندنبدن.

عوامل ظاهری که در شناسائی ماهی بیمار موثر است عبارتند از:

۱٫  بیحال شدن ماهی
۲٫   فرار نکردن در اثر تحریک یا ترساندن
۳٫   شنای غیر طبیعی
۴٫   جدا شدن از سایر ماهی ها و کناره گیری کردن از آنها
۵٫   ماندن در سطح آب
۶٫   باز نگهداشتن دهان
۷٫   مالیدن بدن به دیواره ها و کف آکواریوم
۸٫   پریدن از آب
۹٫   سریع شدن تنفس و افزایش تعداد آن در دقیقه
۱۰٫   کمرنگ شدن سطح بدن
۱۱٫    خونریزی جلدی
۱۲٫   سخت شدن یا پاره شدن باله ها
۱۳٫   تا خوردن باله
۱۴٫   ظاهر شدن لکه های سفید یا قرمز بر روی بدن
۱۵٫   پیدا شدن لکه های ابر مانند بر روی بدن
۱۶٫   غیر طبیعی بودن تغذیه

هر ماهی می تواند یک یا چند مورد از موارد بالا را بروز دهد و اگر برای شناسایی یا کنترل ماهی بیمار کاری انجام ندین  هم سایر ماهی ها بیمار میشوند هم اینکه بیماری قابل کنترل نخواهد بود. 

بیماریهای شایع ماهیها

پوسیدگی باله ها – یك نوع عفونت باكتریایی است كه به دلیل جراحت ایجاد می شود و ابتدا لبه باله ها را سفید می كند و به مرور زمان باله فاسد شده و عفونت به سایر نقاط بدن هم سرایت می كند و پوست بدن ماهی را زبر و خشن می كند.

بیماری دم خوره ماهی آکواریومی
بیماری دم خوره ماهی آکواریومی

ایچ – این بیماری به واسطه نوعی انگل با نام “ایچتی اپتیریوس” شیوع پیدا می كند و یكی از شایع ترین بیماری هایی است كه ماهی های آكواریومی به آن مبتلا می شوند. انگل ایچ مانند نقطه های بسیار ریز سفید به بدن ماهی می چسبد و به سرعت منتشر می شود. در صورت بروز علائم این بیماری باید ماهی مبتلا را ایزوله كنید.

یبوست – آیا می دانستید كه ممكن است ماهی ها هم به این بیماری مبتلا شوند؟ بله درست است! ماهی ها بر اساس غذاهایی كه می خورند ممكن است به یبوست مبتلا شوند به ویژه اگرغذاهایی را بخورند كه دارای میزان بالایی چربی هستند. برای اجتناب از این بیماری باید مطمئن شوید كه ماهی از گیاهان نیز تغذیه می كند.

خیز (ورم) – انباشته شدن نابهنجار آب در یاخته ها یا بافت ها یا حفره هاى داخلی بدن ماهی است و وقتی علائم آن به صورت خارجی قابل رویت شود، باید قید ماهی خود را بزنید و مطمئن باشید كه به سرعت جان خود را از دست می دهد. عامل اصلی ایجاد این بیماری به دلیل وجود نوعی باكتری است.

اختلال آبدان –با بروز این اختلال ماهی توانایی شناكردن خود را از دست می دهد. به روی سطح آب آمده و یا در پایین آكواریوم به سختی حركت می كند. اختلال فوق بر اثر كیفیت بد آب ایجاد می شود.

قارچ – قارچ هم نوعی عفونت باكتریایی است كه در محل ایجاد زخم مانند یك نقطه سفید نرم و كركی شكل بوجود می اید و به سرعت بزرگ می شود.

كرم انكر – اگر می بینید كه ماهی مرتباً خودش را به گیاهان و سنگ های تزئینی آكواریوم می ساید، به دلیل وجود كرم های بسیار ریز “انكر” است. این كرم ها خود را به بدن ماهی چسبانده و از آن تغذیه می كنند.

به این علائم توجه کنید!
شنای نامنظم،‌از دست دادن تعادل،‌بی‌حالی ، تیرگی پوست،‌ اگزوفتالمی یک طرفه یا دو طرفه،‌کدورت قرینه، خونریزی در اطراف یا داخل چشم،‌صفحات آبششی، پایه باله‌ها، ناحیه شکمی و اطراف مقعد،‌آسیت، بروز زخم‌های پوستی از جمله علائم بیماری‌ در ماهیان مبتلاست.
البته در برخی از موارد ابتلا این امکان وجود دارد که ماهی‌ها تا زمان مرگ هیچ‌گونه علائم کلینیکی نشان ندهند. از میان علائم فوق‌الذکر،‌خونریزی،‌ بیرون زدن چشم‌ها، شنای نامنظم و مرگ‌ومیر سریع از علائم شاخص بیماری محسوب می‌‌شود.

اجتناب از بیماری های آكواریومی

زمانیكه متوجه شدید باله هایشان را در حین حركت می بندند، در گوشه ای بی حركت می ایستند، به شدت آب را به داخل آب شش ها می كشند، خودشان را به سنگ های آكواریوم می زنند، و یا لكه های سفید بر روی بدنشان ایجاد شده ممكن است دچار استرس شده باشند به كمك نیاز داشته باشند. تكنیك هایی وجود دارد كه به واسطه آن می توانید آكواریوم خود را تمیز نگه داشته و استرس را از آنها دور نگه دارید:

۱- مطمئن شوید كه دما و رطوبت متناسب با ماهی هایی باشد كه شما از آنها نگهداری می كنید. كیفیت نامساعد آبیكی از اصلی ترین دلایل بیماری و مرگ ماهی هاست. همیشه میزان PH، سختی آب، و نیتریت آن را اندازه گیری كنید و دما را بر طبق خواست ماهی ها تعیین كنید.

۲- در یك زمان چند ماهی مختلف را به آكواریوم اضافه نكنید، این كار سبب ایجاد استرس و ناراحتی هم برای ماهی های تازه وارد و هم برای ماهی های مقیم می شود. هر بار تنها یك ماهی اضافه كنید و بعد چند هفته صبر كنید و سپس ماهی دیگری اضافه نمایید. رها كردن ۵ تا ۶ ماهی به طور همزمان در آكواریوم خیلی وسوسه انگیز است، اما با این كار صرفاً سلامت ماهی ها به خطر می افتد.  



نویسنده مطلب admin